Herstel van een trauma zoals seksueel misbruik en de complexe copingpatronen die daarop kunnen volgen, waaronder heimelijke zelfbeschadiging, is heel persoonlijk en vaak niet-lineair. Een belangrijk aspect is de woede die jarenlang naar jezelf is opgebouwd. Woede die naar binnen is gericht. De externe woede naar de dader en alle betrokkenen die jou niet hebben beschermd, kan zich tegen jou keren. Je kunt het gevoel hebben dat iemand je aanvalt. Dit kan echter een deel van jezelf zijn dat deze aanvallen herhaaldelijk pleegt. Zelfgerichte woede kan zowel heimelijk als openlijk zelfbeschadigend gedrag aanwakkeren. Op een bepaalde manier heb je een deel van het gedrag van de dader die je aanviel overgenomen en op jezelf geprojecteerd. Het is fundamenteel om deze woede naar jezelf te voelen, omdat dit destructief is. Vooral als deze woede ingehouden of niet erkend wordt en niet geuit mag worden. Vanuit het schuldgevoel en de innerlijke woede kan een gedragspatroon van zelfbestraffing ontstaan. Heimelijke zelfverminking kan het volgende inhouden: In toxische misbruikrelaties blijven, zelfzorg ontkennen, jezelf isoleren, zelfkritiek, zelfhaat, je persoonlijke, fysieke en energetische grenzen niet kunnen voelen, zelfsabotage, het leven voelt als een aaneenschakeling van constante moeilijkheden en problemen, etc… Seksueel misbruik verandert je. Het verwondt niet alleen je lichaam, maar het kaapt je gevoel van eigenwaarde, je vermogen om te vertrouwen, om je veilig te voelen, zelfs in je eigen huid. Misschien waren er geen zichtbare littekens, maar keerde je pijn zich naar binnen.
Schuldgevoel zit vaak diep in jezelf opgeslagen. Als kind ervaar je de wereld vanuit een breed perspectief: er komt veel op je af, er gebeuren veel dingen en nieuwe indrukken kunnen je overweldigen. Je weet vaak niet hoe je alles een plaats moet geven en al helemaal niet als er niemand is om mee te praten, een klankbord waar je terecht kunt, een vertrouwenspersoon. Zo trek je bijna altijd de schuld naar jezelf toe. Bovendien, als je vertrouwenspersoon geen bescherming of verdediging biedt, kun je dissociatieve symptomen ontwikkelen, wat kan leiden tot problemen met het onderscheiden van de werkelijkheid en een verlies van stabiliteit. Je begint te geloven dat jij de schuld van dit alles bent en voelt je verantwoordelijk voor wat er is gebeurd, zelfs als dat irrationeel is. Maar de schuld voor het misbruik ligt nooit bij jou. Er ontstaat een gevoel van schaamte dat vooral op jezelf gericht is. Je voelt je fundamenteel “slecht” of “vies” vanwege het misbruik. Je schaamt je voor wie je bent en voor alles wat er in en om je heen gebeurt, met jou en je familieleden of de andere betrokkenen. Dit gevoel van schaamte kan een behoorlijke impact hebben op de kwaliteit van je leven. Deze gevoelens worden vaak geïnternaliseerd en niet openlijk geuit, wat leidt tot persoonlijke, schadelijke copingmechanismen. Je kunt een vervormd gevoel van eigenwaarde ontwikkelen en je gevoel van zelfvertrouwen kan erg laag zijn. Het kan zijn dat je zelfbeeld gekleurd is en dat je jezelf afwijst. Dit is vaak wat je hebt ontvangen: afwijzing, kleineren, negeren. Je bent ervan overtuigd, meestal onbewust, dat je waardeloos bent. Zelfverloochening en zelfverwijt hebben een negatieve invloed op alle aspecten van het leven. Zelfhaat kan hieruit voortkomen. Je gelooft dat je niet goed genoeg bent. Soms raak je verstrikt in situaties met de verkeerde mensen. Vrienden die uiteindelijk geen oprechte vriendschap tonen, maar je voortdurend ondermijnen en zo je perceptie van een onwaardig persoon versterken en bevestigen. Je kunt moeite hebben om relaties aan te gaan die gebaseerd zijn op gelijkwaardigheid vanwege een minderwaardigheidscomplex. Of dat je gelooft dat je straf verdient. Voortdurende stress of aandoeningen kunnen je zenuwstelsel in overlevingsstand houden, waardoor het moeilijker wordt om grenzen te stellen of te handhaven.
Herstel kan langzaam, ongelijkmatig en van tijd tot tijd pijnlijk zijn, maar het is mogelijk en de moeite waard. Het gaat er niet om te vergeten wat er is gebeurd, maar om het onder ogen te zien, erover te praten en het te verwerken. Het gaat om het afleren van de leugen die jou identificeert als het probleem. Zelfs de manier waarop je leerde ermee om te gaan, door je te verstoppen, door jezelf te straffen, door overdreven sterk te zijn of te doen alsof er niets aan de hand was, enz., was gewoon jouw manier om in leven te blijven. Herstel gaat over diep in jezelf weten dat je geen schuld hebt en dat je beetje bij beetje de stukjes van jezelf die je probeert uit te wissen, kunt terugwinnen, ze kunt afstoffen en ze langzaam, geduldig, weer op hun plaats kunt zetten.
